ADANA 1.İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
ADANA
CEVAP VEREN(DAVACI) Adı Soyadı :Akif ÖZ
Adresi : Adana Vergi Dairesi Başkanlığı Denetim Grup
Müdürlüğü Beşocak Anıtı Meydanı Karasoku
Mah.1.sok.no:1 Seyhan/ADANA
KARŞI TARAF(DAVALI) :Gelir İdaresi Başkanlığı/ANKARA
TEBLİĞ TARİHİ :10/10/2008
KONU : Davalı Gelir İdaresi Başkanlığının 23.09.2008 tarihli
Savunmalarına, karşı cevap ve
savunmalarımdan ibarettir.
CEVAPLARIM :Vergi Dairesi Başkanlığı’nın savunmalarında özetle;
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 33’ncü maddesinin (b) fıkrasında;
(2) Bölge düzeyinde teftiş,denetim ve inceleme yetkisine haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarının 1.1 katı,
(3) İl düzeyinde teftiş,denetim ve inceleme yetkisine haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarının 0.9 katı,
gündelik olarak ödenir. …………” hükmünün yer aldığı,
Söz konusu yönetmeliğin “Yürürlükten kaldıran yönetmelik” başlıklı 36’ncı maddesinde ise; 27.12.1994 tarih ve 22154 sayılı resmi gazete’ de yayımlanan “Maliye Bakanlığı Gelirler Bölge Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Yönetmeliği”nin yürürlükten kaldırıldığı,
Vergi Denetmenlerinin merkezi denetim elemanı olmadığı için Bakan adına Türkiye çapında denetim yapma yetkisine haiz olmadığı,Harcırah Kanunu’nun 33’ncü maddesinde yer alan gündeliklerin,madde kapsamında belirtilen görevlilerin teşkilat kanunları ile belirlenen yetki bölgelerini esas alıp,benzetme yaparak yetki bölgesi kapsamının genişletilmesine imkan bulunmadığı,Vergi Denetmenlerinin yetkilerinin,adına denetim yaptıkları başkanlık veya defterdarlığın görev ve yetki alanı ile sınırlı olduğu,hiç kimsenin sahip olduğu yetkiden daha fazlasını devredemeyeceği idare hukukunun temel prensibi olduğu,Başkanlıkların ve Defterdarlıkların görev alanlarının mevzuatla açıkça sınırlandırıldığına göre,onlar adına denetim yapan Vergi Denetmenleri’nin görev ve yetki alanlarının adına denetim yaptıkları idari makamdan daha geniş olduğunu iddia etmenin hukukun ana prensipleri ile bağdaşmadığı,
Nitekim Vergi Denetmenlerinin gündelikleri ile ilgili olarak Bakanlıkları aleyhine açılan idari dava sonucunda Samsun İdare Mahkemesince verilen 22.03.2007 tarih ve E:2006/3231,K:2007/371 sayılı kararda; “5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile anılan kanun uyarınca hazırlanan yönetmelik hükümlerine bağlı Vergi Dairesi Başkanlıkları kurulmak üzere yeni bir yapılanmaya gidildiği,davacının bünyesinde görev yaptığı Vergi Dairesi Başkanlığının çalışmasına esas teşkil eden yetki sınırının da bağlı bulunduğu ilin idari sınırlarıyla çizildiği,diğer taraftan 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 33/b maddesinde düzenleme altına alınan 1.3 katsayısının Bakanlık adına denetim yapmaya yetkili merkez denetim elemanlarına uygulanacak bir kat sayı olduğu hususu dikkate alındığında il düzeyinde Vergi Dairesi Başkanlığına bağlı görev yapan davacının 0,9 katsayı yerine 1.3 katsayısının esas alınması yönünde yaptığı başvurunun reddine” denilmek suretiyle idarece yapılan işlemde hukuka aykırılık görülmediği ve davanın reddine karar verildiği,
Dava dilekçemizde de ayrıntılı olarak yer verildiği üzere, yapmış olduğumuz iddialarımıza Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından cevap verilmemiş ve verilen cevabi savunmaların ise hiçbir kanuni ve hukuki dayanağı bulunmamaktadır.
Öncelikle dava dilekçemizde de yer verildiği üzere; teftiş,tahkikat ve vergi inceleme yetkisine sahip olması nedeniyle denetim elemanı olan Vergi Denetmen’ lerini daha iyi tanımak adına görev yetki ve sorumluluk kavramları açısından bir kez daha anlatmakta yarar görmekteyiz.
“Madde 135 …………………………………“şeklinde hükmedilmiştir.
Madde de sırası ile Hesap Uzmanları,Vergi Denetmenleri, Maliye Müfettişleri ve Gelirler Kontrolörlerinden ibaret bu dört denetim biriminin vergi inceleme yetkileri bakımından; kimin adına, bakan veya başkan adına vergi incelemesi yapacaklarına dair, tekrar etmek gerekirse her hangi bir ayrım ve sınırlama getirilmemiştir.
Bir diğer ifadeyle emrinde görev yaptığı Bakan adına,Gelir İdaresi Başkanı (Eskisi : Gelirler Genel Müdürü) adına,Vergi Dairesi Başkanı adına,Denetim Grup Müdürü adına ve Defterdar adına vergi incelemesi yapar denmemiştir.
O nedenle Bakan, Gelir İdaresi Başkanı,Vergi Dairesi Başkanı ve Grup Müdürü’nden sahip olunmayan bir yetkinin devri elbette ki mümkün olmayacaktır.
Vergi Denetmen ve Yardımcılarının Vergi Usul Kanununun bu hükmü ile tanınan vergi inceleme yetkisinin; 5345 sayılı Gelir İdaresi Teşkilat Kanunu ile ilgili “Vergi Dairesi Başkanlıklarının Kuruluş ve Görevleri Yönetmeliğinin” Vergi Dairesi Başkanlıklarının Yetki Alanı” başlıklı 9’ncu maddesi ile yada “Denetim Grup Müdürlüğü’nün Görevleri” başlıklı 16’ncı maddesisin (c) bendi ile kurulduğu ilin idari sınırlarını kapsayacak şekilde kısıtlanması, bir başka ifadeyle il düzeyi olarak sınırlanması veya sınırlama getirilmesi hukuken kesinlikle mümkün değildir.
Çünkü VUK’nda gerek Maliye Bakanlığına ve gerekse Gelir İdaresi Başkanlığı’na bu konuda her hangi bir düzenleme yapma yetkisi verilmemiştir.
Bir başka ifadeyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile tanınan bir yetkinin bir başka kanunla yani 5345 sayılı Gelir İdaresi Teşkilat Kanunu ile kurulan birimler ve bu birimlerin görev, yetki ve sorumluluklarını tayin eden yönetmelikler gerekçe gösterilerek yok varsayılması yine mümkün değildir.
Çünkü anayasanın “Yönetmelikler” başlıklı 124’ncü maddesinde;
Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabileceklerini emretmektedir.
Anayasa’nın bu hükmünden hareketle anayasa’ya ve kanuna aykırı yönetmelik çıkarılması mümkün olmadığından, Vergi Denetmenlerinin vergi inceleme yetkilerinin de il düzeyine çekilmesi yada il düzeyi ile sınırlandırılması mümkün değildir.
Teftiş yetkisine gelince; tarihi bir geçmişe sahip olan Vergi Denetmenleri’nin(eski unvanıyla: Vergi Kontrol Memurları’nın) teftiş yetkisinin, tarihi süreç içerisinde ele alınması durumunda konunun daha iyi anlaşılmasının mümkün olacağı düşünülmektedir.
Şöyle ki;
Maliye Vekaleti Teşkilat ve Vazifeleri Hakkındaki 29.05.1936 tarih ve 2996 sayılı Kanunun 21’nci maddesi(bu madde halen yürürlüktedir) ile bu kanunu tadil eden 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmündeki Kararnamenin (Değişik: 20.8.1993–KHK 516/14 md; İptal: Ana Mah.’nin 25.11.1993 tarih ve E.1993/47, K.1993/49 sayılı Kararı ile; Yeniden Düzenleme: 19.6.1994-KHK 543/14 md.) 43’ncü maddesinin (c) bendine göre; kanunlarda yapılan Vergi Kontrol Memuru’na yapılan atıflar Vergi Denetmenleri’ne yapılmış sayıldığından,Vergi Denetmenleri “taşra gelir birimlerinin denetimi” ile görevli teftiş elemanlığı vasfı aynen korunmuştur.
2996 sayılı kanun ile 178 sayılı Kanun hükmündeki kararnamenin söz konusu hükümleri aşağıda olduğu gibidir:
Madde 21- “İl ve ilçelerde servisleri kontrol altında bulundurmak ve vergi tetkik ve yoklamalarını yaptırmak üzere defterdar emrine lüzumuna göre bir veya müteaddit kontrol memuru verirler. Kontrol memurları gerek merkez gerek o ile bağlı ilçeler servislerini defterdarlar namına kontrol ederler.”
Madde 43/c- “Denetmen çalıştırılması: Gelirler Genel Müdürlüğünce, vergi incelemeleri ve taşra gelir birimlerinde denetim yapmak üzere defterdarlıklar ve vergi dairesi başkanlıkları emrinde vergi denetmenleri (bölge müdürlüklerinin kurulması halinde defterdarlık ve vergi dairesi başkanlıklarında görevlendirilmeyenler bölge müdürlüğüne bağlı olarak);
…………………………… çalıştırılır.
Kanunlarda kontrol memurlarına yapılmış olan atıflar, ilgisine göre bu denetmenlere ve denetmen yardımcılarına yapılmış sayılır.
(Değişik: 22.7.1998–4369/84 md.) Bunlar en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, yapılacak sınav sonucunda mesleğe denetmen yardımcısı olarak alınırlar ve en az 3 yıl çalıştıktan sonra bu süredeki çalışmaları olumlu bulunanlar Bakanlıkça açılacak yeterlik sınavında başarılı olmak şartıyla ilgili bulundukları denetmen kadrolarına atanırlar. Denetmenler yer değiştirme suretiyle atamaya tabidir ve Denetmenlerin mesleğe giriş ve yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.”
Daha sonra anayasanın 126’ncı maddesi paralelinde, 178 sayılı KHK’nin (Değişik: 20.8.1993–KHK 516/11 md; İptal: Ana Mah.’nin 25.11.1993 tarih ve E.1993/47, K.1993/49 sayılı Kararı ile; Yeniden Düzenleme: 19.6.1994-KHK 543/11 md.) 34’ncü maddesi yeniden düzenlenmiş ve yapılan bu düzenlemeye göre EK (3) sayılı cetvel de belirtilen 12 Bölgede Gelirler Bölge Müdürlükleri kurulmuş olup bağlı iller aşağıdaki gibidir.
Adana: (Adana, Gaziantep,Hatay, İçel,Kayseri,Kahramanmaraş,Niğde),Ankara:(Ankara, Afyon, Aksaray, Çankırı, Karaman, Kırıkkale, Kırşehir, Konya,Nevşehir, Sivas, Yozgat)
Antalya:(Antalya, Burdur, Denizli,Isparta),Bursa:( Bursa, Balıkesir, Bilecik, Çanakkale, Eskişehir, Kütahya),Edirne:( Edirne, Kırklareli, Tekirdağ),
İstanbul Asya Yakası:( İstanbul Asya Yakası),İzmir:(İzmir,Aydın,Manisa,Muğla,Uşak),
Kocaeli:( Kocaeli, Bartın, Bolu, Sakarya, Zonguldak),Malatya:( Malatya, Adıyaman, Batman, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli),Samsun:(Samsun,Giresun,Ordu,Rize,Trapzon,Amasya,Çorum,Kastamonu,Sinop,Tokat) illerinde Gelirler Genel Müdürlüğüne bağlı 12 bölge merkezinde; nüfus yoğunluğu,coğrafi uzaklık ve ekonomik büyüklükler gibi bir takım faktörler dikkate alınmak suretiyle Gelirler Bölge Müdürlükleri kurulmuştur.
(Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 22.05.1998 tarih ve 34624 sayılı sayılı yazılarına göre; Adana,Ankara,Antalya,Erzurum,İzmir ve Samsun İllerinde Gelirler Bölge Müdürlükleri 1.6.1998 tarihinden itibaren faaliyete geçtiği belirtilmiştir)
(Ek: 2-Maliye Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün 22.05.1998 tarih ve 34624 sayılı yazısı)
Bakan oluru alınmak suretiyle zaman zaman Gelirler Bölge Müdürlükleri arasında turne programı şeklinde geçici görevle vergi incelemesi yapılmak üzere görevlendirme yapılmaktadır.
(Ek:3 Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü’nün 9.8.1999 tarih ve 34140 sayılı yazıları ile eki Ek:3-a 6.8.1999 tarih ve 905 sayılı Bakanlık oluru )
(Ek:3-b Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü’nün 6.9.2001 tarih ve 46537 sayılı yazıları ile eki Ek:3-c 4.9.2001 tarih ve 905 sayılı Bakanlık oluru)
Gelir İdaresi teşkilatı kurulmasına gelince; 16/05/2005 ve25817 Sayılı resmi gazete’de yayınlanan ve yayımı tarihinden itibaren yürürlüğe giren 5345 sayılı Gelir İdaresi Teşkilat ve Vazifeleri Hakkındaki Kanunla, Gelir İdaresi Maliye Bakanlığından ayrılmış ve 13.06.2005 tarih ve 2005/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 19.09.2005 tarihinden itibaren faaliyete geçmek üzere, Gelir İdaresi Başkanlığı’na doğrudan bağlı olarak 29 İl merkezinde (bölge statüsünde olmak üzere) Gelirler Bölge Müdürlüklerinde olduğu gibi yine nüfus yoğunluğu,coğrafi alan,ulaşım ve ekonomik büyüklükler gibi bir takım faktörler dikkate alınmak suretiyle Vergi Dairesi Başkanlıkları kurulmuştur.
Vergi Dairesi Başkanlığı kurulan ve bu başkanlıklara bağlı iller aşağıdaki gibidir:
Adana:( Adana,Osmaniye),Ankara:( Ankara,Kırıkkale,Kırşehir,Çankırı,Kastamonu,Bolu,Yozgat),Antalya:( Antalya,Burdur,Isparta),
Aydın:( Aydın),Balıkesir:( Balıkesir,Çanakkale),Bursa:( Bursa,Yalova),
İstanbul:( İstanbul),İzmir:( İzmir),Kahramanmaraş:( Kahramanmaraş),Kayseri:( Kayseri,Nevşehir,Niğde,Sivas),Kocaeli:( Kocaeli),Konya:( Konya,Karaman,Aksaray),Malatya:( Malatya,Elazığ,Tunceli,Adıyaman),Manisa:( Manisa),Mersin:( Mersin),Muğla:( Muğla),Sakarya:( Sakarya,Düzce),Samsun:( Samsun,Çorum,Amasya,Tokat,Sinop,Ordu),Şanlıurfa:( Şanlıurfa,Mardin,Siirt,Şırnak),Tekirdağ:( Tekirdağ),Trabzon:( Trabzon,Giresun,Rize,Artvin,Gümüşhane),Zonguldak:( Zonguldak,Bartın,Karabük) (Ek:4 - Gelir İdaresi Başkanlığının 01.12.2005 tarih ve 64898 sayılı yazısı) Yukarıda da görüldüğü gibi, bölge statüsünde kurulan 29 İl merkezinden, 7 il merkezinin bağlı olduğu Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı ile 8 ilin bağlı olduğu Erzurum Vergi Dairesi Başkanlığı’nı nasıl ki tek il olarak saymak mümkün değilse, aynı şekilde verginin %45’nin toplandığı ve bir ucundan diğer ucuna 200 kilometreden fazla bir mesafe olan İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı örneğinde olduğu gibi, tek il’den ibaret Vergi Dairesi Başkanlıkları’nın, anayasa’nın eşitlik ilkesi bakımından görev,yetki,sorumluluk ve unvan eşitliği bakımından tek il olarak düşünülmesi hukuken mümkün değildir.
5345 sayılı kanunun “Denetim elemanı ve uzman personel çalıştırılması” başlıklı 29’ncu maddesinin birinci fıkrasında ise, denetim elemanı olarak Gelirler Kontrolörleri ile Vergi Denetmenleri sayılmıştır.
Söz konusu maddenin birinci fıkrası hükmü aşağıda olduğu gibidir:
“Gelirler kontrolörleri; en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden mezun olanlar arasından yapılacak özel yarışma sınavı sonucuna göre mesleğe stajyer gelirler kontrolörü olarak alınırlar ve en az üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yapılacak yeterlik sınavında başarılı olanlar gelirler kontrolörlüğüne atanırlar. Gelirler kontrolörlerinin mesleğe alınmaları ve yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir. Vergi denetmenleri; en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden mezun olanlar arasından yapılacak özel yarışma sınavı sonucuna göre mesleğe vergi denetmen yardımcısı olarak alınırlar ve en az üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yapılacak yeterlik sınavında başarılı olanlar vergi denetmenliğine atanırlar. Vergi denetmenleri vergi dairesi başkanlığı emrinde çalıştırılırlar. Vergi denetmenlerinin mesleğe alınmaları ve yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.”
Diğer taraftan bu kanunun 33’ncü maddesinde ise,Vergi Kontrol Memuru’na yapılan atıfların Vergi Denetmeni’ne yapıldığı belirtilmiş olup madde metni aşağıda olduğu gibidir.
“Diğer mevzuatta Gelirler Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıflar ilgisine göre Gelir İdaresi Başkanlığına; Gelirler Genel Müdürüne yapılmış atıflar Gelir İdaresi Başkanına; Başkanlığın görev alanına giren konularda (5615 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle eklenen ibare Yürürlük; 04.04.2007)Maliye Bakanlığına yapılmış olan atıflar Gelir İdaresi Başkanlığına mülki idare amirlerine, mahallin en büyük memuruna, ilin en büyük mal memuruna, defterdara ve defterdarlığa yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına, vergi dairesi başkanlığı bulunmayan yerlerde vergi dairesi müdürü veya müdürlüğüne; gelir müdürlüğüne, takdir komisyonu başkanı veya başkanlığına, tahsil dairesine, malmüdürü ve müdürlüğüne yapılmış atıflar ilgisine göre vergi dairesi başkanı ve başkanlığına veya ilgili müdür veya müdürlüğüne; vergi kontrol memuruna yapılmış atıflar ise vergi denetmenine yapılmış sayılır”
Merkezi yapılanma içerisinde Vergi Denetmen’lerinin Vergi Dairesi Başkanı emrinde çalıştırılması, mahallinde yapılacak iş emirleri dağıtımı konusunda sadece görevlendirme yapılabilmesi içindir.
Yine aynı kanunun EK:5’nci maddesinde ise; bu kanunun 23’ncü maddesinin verdiği yetkiye istinaden tüm Vergi Denetmenleri, 13.06.2005 tarih ve 2005/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Gelir İdaresi Başkanlığı’na doğrudan bağlı olarak 29 İl merkezinde (bölge statüsünde olmak üzere) kurulan ve 16.06.2005 tarihinden itibaren faaliyete geçen Vergi Dairesi Başkanlıklarına atanmış sayılacakları belirtilmiş olup madde metni aşağıda olduğu gibidir.
“Kurulacak vergi dairesi başkanlıklarının faaliyete geçmesiyle birlikte vergi dairesi müdürlükleri ile gelir müdürlükleri ilgili vergi dairesi başkanlığına bağlanmış; defterdarlıklara ve gelirler bölge müdürlüklerine bağlı vergi denetmen ve yardımcıları ise ilgili vergi dairesi başkanlıklarına atanmış sayılır. Mal müdürlükleri bünyesinde bulunan bağlı vergi daireleri ise vergi dairesi başkanlığı birimi haline dönüştürülünceye kadar defterdarlıklara bağlı olarak faaliyetlerine devam ederler. Buralarda çalışan Başkanlık personeli fiilen görev yaptıkları bu birimlerde görevlendirilmiş sayılır. Vergi dairesi başkanlıklarına bağlanan birimler ile defterdarlıklar ve gelirler bölge müdürlükleri bünyesinde faaliyetine devam eden birimler açısından 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin bu Kanunla kaldırılan ek 8, 9, 10, 13, 14, 15 ve 16 ncı maddeleri ile ek 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerinin yürürlüğü ve anılan maddelerde yer alan görev, yetki ve sorumlulukların kullanılması bu birimlerin tüm iş ve işlemlerinin sona erdirilmesine kadar devam eder.”
Buradaki merkezi idari yapılanma, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güçlü bir yapıya kavuşturulması, daha etkin ve verimli olması amacıyla bölgesel statüsünde olmak kaydıyla 29 İl merkezinde Vergi Dairesi Başkanlıkları kurulmuş ve Vergi Denetmenleri’de bu Vergi Dairesi Başkanlıklarına atanmışlardır.
Vergi Dairesi Başkanlıkları’nın emrine atanmış olmaktan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’ndan alınan vergi inceleme yetkisinin de bu başkanlıklar adına kullanılması anlamına gelmemektedir.
Çünkü Ankara,İstanbul ve İzmir İllerinde istihdam edilen Maliye Müfettişi,Hesap Uzmanı ve Gelirler Kontrolörleri’nden, bu illere bağlı ilçelere teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile gönderilmeleri halinde harcırah katsayıları değişmiyorsa,aynı şekilde Vergi Denetmenleri için de anayasanın 10’ncu maddesindeki eşitlik ilkesinden hareketle değişmemesi gerekir.
.
0 yorum yazılmıştır